Po spożyciu typowego etiopskiego obiadu, składającego się z injery i wotu, jedna z kobiet rozpoczyna rytuał.
Ceremonia podawania kawy
Najpierw rozkłada na podłodze świeżą trawę, by można było poczuć jej zapach i świeżość. Następnie siada w kącie, na taborecie przy piecyku i zapala kadzidło dla stworzenia odpowiedniej atmosfery. Przygotowuje jakieś drobne przekąski dla gości, po czym zaczyna palić zielone nasiona we wklęsłej misie, podrzucając je co chwilę, by sprażyły się równomiernie. Gdy będą gotowe, kobieta powraca do stołu z misą i potrząsa nią przed każdym gościem, aby ten mógł poczuć przyjemny zapach. Zabiera misę i wychodzi na zewnątrz, do kuchni. Siedząc wewnątrz domu, można usłyszeć dźwięki moździerza, którym ziarna są rozdrabniane.
Następnie kobieta wraca z tradycyjnym, ceramicznym dzbanem „jebenà”, okrągłym i szerokim na dole, o długiej szyjce zakończonej dziubkiem. Podgrzewa w nim wodę, następnie dodaje zmieloną kawę i zagotowuje napar. Nalewa go do małych filiżanek bez uszek, dodaje cukier, a często także gałązeczkę ruty. Teraz kawa jest gotowa do podania. A kiedy wszyscy ją wypiją, kobieta zbiera filiżanki, dodaje wody i przygotowuje drugie parzenie z tych samych ziaren.
Zgodnie z tradycją, trzecie parzenie można przygotować, jeśli tego sobie życzą goście.
W Etiopii mówi się, że pierwsze, najmocniejsze parzenie jest dla ojców, drugie – dla matek, a trzecie – dla dzieci.
Kawiarnie
Pierwszą „kafeterię” otworzono w Konstantynopolu w roku 1554.
Pierwsza kawiarnia została natomiast otworzona w Marsylii w 1659 roku, a następnie w Hamburgu w 1679 roku.
W Wenecji roślinę tę pierwotnie uważano za leczniczą (dzięki lekarzowi i botanikowi Prospero Alfino), ale szybko zaczęto używać jej do przygotowywania znakomitych napojów. W 1683 (choć niektórzy uważają, że w 1640, a nawet 1615) otworzono pierwszy „punkt sprzedaży i degustacji kawy” na placu Piazza San Marco pod arkadami Procuratie.
Pierwsza kawiarnia w Wiedniu powstała w 1683. Legenda głosi, że kiedy Turkowie zostali pokonani w bitwie pod Wiedniem, uciekając pozostawili liczne worki z kawą. Nie przypadkiem wiedeńska kawa zaparzana jest w sposób bardzo podobny do tureckiego, z tym jednak wyjątkiem, iż jest przefiltrowana.
Zaczęły powstawać nowe punkt sprzedaży i degustacji kawy w całym mieście (w 1763 roku było ich już 218!), stając się miejscami spotkań, rozmów o interesach lub zwykłych towarzyskich pogawędek.
W XVII wieku rytuał związany z kawą znany był na całym terenie Włoch i Starej Europy. Kawiarnie dosłownie otwarły swe drzwi, a wielkie prądy artystyczne i kulturalne, które miały znaczący wpływ na historię, tworzyły się właśnie przy kawie.
„Ten szlachetny napar, który radosnym podnieceniem napełnia całe ciało, zwany był napojem intelektualistów, przyjacielem literatów, naukowców i poetów, gdyż pobudza system nerwowy i rozjaśnia umysł, wzmaga wyobraźnię i myślenie”. (Pellegrino Artusi)
Kawa była bardzo popularna w okresie Oświecenia. Wielu wybitnych jego przedstawicieli było jednocześnie zagorzałymi kawoszami, ponieważ mogli dzięki niej długo w nocy toczyć swe debaty. W 1700 roku filozof Voltaire chwalił się wypijaniem pięciu filiżanek kawy dziennie. W 1842 roku natomiast, pisarz Honoriusz Balzac przyznał, iż wypił ponad 3000 filiżanek owego napoju w latach pracy nad „Komedią ludzką”.
W czasach Rewolucji Francuskiej głównym miejscem rozmów o polityce, opracowywania planów i propozycji rewolucjonistów były właśnie kawiarnie. Nazywano je we Francji „prasą mówioną rewolucji” i każda z nich miała swoje polityczne sympatie do tego stopnia, że o poglądach człowieka świadczyła kawiarnia, do której chodził.
Pierwszy włoski periodyk nazywał się „Il Caffè"; jego założycielami byli myśliciele Oświecenia z Lombardii, między innymi bracia Verri, Cesare Beccaria i inni założyciele „Accademia dei Pugni" („Stowarzyszenie pięści”). „Il Caffè” zajmowało się na swych łamach najróżniejszymi tematami, od życia artystycznego po społeczne.
Także w Turcji kawa towarzyszyła zajęciom intelektualnym – w tak dużym stopniu, że kawiarnie nazywano „szkołami kulturalnych ludzi” czy „szkołami wiedzy”.
Caffè Greco było słynnym miejscem i sercem światka artystycznego Rzymu pod koniec XVIII i na początku XIX wieku.
Tu zatrzymywał się każdy przechodzący w pobliżu artysta w poszukiwaniu swej konsekracji.
Nowy zwyczaj szybko zapanował w całej Italii: nowe kawiarnie szybko zaczęły powstawać w Turynie, Genui, Mediolanie, Florencji i Rzymie, zdobywając sobie oddanych wielbicieli i stając się ważnymi centrami kultury oraz miejscami spotkań dla pisarzy, polityków i uczonych w każdym wieku.
Urządzenia do przygotowywania kawy
Najstarszym urządzeniem służącym do zaparzenia kawy jest pochodząca z Etiopii jebenà.
W Turcji natomiast spotykamy ibrik, w którym kawę nie tylko przygotowywano, lecz również podawano. Ów czajniczek, szeroki na dole, z wąską szyjką, nigdy nie przyjął się w Europie Zachodniej.
Czajnik z Bagdadu uważa się za prekursora europejskich maszynek do kawy: jest to metalowy dzban z dziubkiem, pokrywką i zakrzywionym uchwytem. Zakrzywiony dziubek obserwujemy w najwcześniejszych zaparzaczach do kawy angielskich kawiarni.
Najskuteczniejszym sposobem parzenia kawy w czasach od XIV do XVIII wieku było gotowanie zmielonych ziaren,
a główny problem stanowiło później oddzielenie fusów od napoju. We Francji opracowano metodę zaparzania, polegającą na tym, że zmieloną kawę umieszczano w płóciennej saszetce ze sznureczkiem, którą zanurzano w kawiarce. Owe pojemniki przyjęły nazwę samowar. Stały one na trzech nóżkach, dzięki czemu tworzyło się pod spodem miejsce na niewielki palnik. Samowary wykonane były z brązu, cyny bądź miedzi i powszechnie używano ich w miejscach publicznych oraz zamożnych domach.
Gdy popularność zaczęła zyskiwać majolica, pojemniki z metalu i szkła ustąpiły miejsca białym czy pięknie ozdabianym, ładniejszym, a przy tym tańszym.
Maszynki do kawy z filtrem pojawiły się nieco później. Miały one prosty kształt i dzieliły się na dwie części, pomiędzy którymi mieścił się filtr.
W 1819 roku paryżanin Morize opatentował doskonalszą wersję zaparzacza odwracalnego, który stał się bardzo popularny we Włoszech. Coraz większą furorą cieszyły się blaszane „napoletany” – bardzo proste w wyglądzie, lecz niesłychanie skuteczne w działaniu. Stały się najpopularniejszym urządzeniem do zaparzania kawy.
Wraz z nastaniem ery elektryczności, pojawiły się nowe urządzenia – te służące do przygotowywania kawy „espresso”. Liderami w ich produkcji były Włochy, a to dzięki pomysłowości ludzi takich jak Desiderio Pavoni i Luigi Bezzera; szybko zaczęto sprzedawać maszynki do kawy espresso do użytku domowego i tak jest po dziś dzień.
Natomiast najbardziej prestiżowa spośród urządzeń do przygotowywania kawy na ogniu bez wątpienia jest „moka”, wymyślona przed II Wojną Światową przez Alfonso Bialettiego.
